Cadeyn: Imaaraadka Carabta oo looga badiyay Tartanka Qatar ay kula jirto hanashada Somaaliya

Wasiirka Qorshaynta, Maalgashiga  iyo Horumarinta Dhaqaalaha Soomaaliya Mudane Jamaal Maxamed Xasan oo ku sugan dalka Qatar ayaa kulan la qaatay Xoghayaha guud ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda Dalkaasi.

 

Labadda masuul ayaa kulan kooda kadib ka dooday, siddii loo xoojin lahaa xiriirka soo jireenka ah ee ka dhaxeeya labada dalka iyo siidii Dowladda Qatar ay uga taageeri lahayd Soomaaliya Mashaariic Horumarineed oo laga fuliyo Gudaha dalka.

Dowldda Qatar ayaa ka mid ah Dowladaha xiriirka dhow la leh DFS, iyadoona ka taageerta dhinacyada Arrimaha Bani’aadanimada, Waxbarashada iyo Caafimaadka.

 

Dhawaan ayay ahayd markii Qatar ay u ballan qaaday Soomaaliya 200 Million oo Doller, taas oo wax looga qabanayo Wadooyinka ku burburay colaadihii iyo dagaalladii Sokeeye ee soo maray dalka.

 

Dibad-baxyo Ka socda Dalka Tunisia.

Sida ay sheegayaan warbaahinta dalka Tunisia hal qof ayaa ku dhintay dibad-baxyo looga soo horjeedo xukuumadda kuwaas oo ka dhacay Tiberias.

 

Dibad-baxyaasha ayaa waxay ka careysanyihiin sare u kac ku yimid qiimaha badeecada iyo canshuur cusub oo lagu soo rogay magaalooyin ka tirsan dalkaasi.

 

Sidoo kale dibad baxaan ayaa waxaa ku dhaawacmay 5 qof oo kale ka dib markii uu isku dhac uu dhex maray dibadbaxyada iyo ciidamada ammaanka sida ay sheegeen dad ku sugan magaalo ku taallo galbeedka caasimadda Tunisia.

Dibad-baxyaasha ayaa waxay ku fideen ku dhawaad 10 magaalo oo ka tirsan Tunisa waxaana ka mida magaalooyinka ay ku faafeen dibad-baxyaashaan Sidi Bouzid, Bou Hajla.

 

Ciidamada ammaanka ayaa waxay adeegsadeen gaaska indhaha ka ilmisiiya si ay u kala ceyriyaan dibad baxyaasha ka cabanaya sare u kaca ku yimid badeecooyinka canshuuraha cusub ee lagu kordhiyey.

 

Suudaan: Waxaa la Fashiliyey isku Day lagu Doonayey in si Sharci Darro ah lagu Galiyo Dalka Chad 85 KGM oo Dahab ah

Dawladda Suudaan ayaa sheegtay inay fashilisay isku day lagu doonayey in lagu tahriibiyo 85 KGM oo dahab ah kaasi oo laga soo saaray galbeedka gobolka Daafuur lana doonayey in si sharci darro ah loo geeyo dalka Chad.

 

Afhayeen u hadlay ciidamada Suudaan oo lagu magacaabo, Korneyl Cabdiraxmaan  ayaa sheegay inay u suurto gashay inay gacanta ku dhigaan labo ka mida dadkii doonayey in si sharci darro ah dahabka ku tahriibiyaan sidaasna waxaa uu u sheegay wakaaladda wararka Sana ee Suudaan ka soo baxda.

 

Corneylka oo sii hadlay ayaa sheegay inay nabad gelyo tahay xaduudka u dhaxeeya dalalka Suudaan iyo Chad ayna deganyihiin xaaladaha amni.

Ilaa iyo hadda lama hayo tiro rasmi ah oo ku saabsan mugga uu dhan yahay dahabka la doonayey in loo tahriibiyo dalka Chad, Balse wasaaradda Macdanta Suudaan ayaa sheegtay warbixin ay soo saartay sanadkii 2016 ayna uga hadleysay waxsoo-saarka dahabkeeda ayaa waxay sheegtay inay soo saarto 28.9 tan waana Namber aad u yar marka la fiiriyo wax soo-saarka guud.

 

Wax soo-saarka dahabka ee Suudaan ayaa gaaray 2017, ku dhawaad 105 tn, Bishii November ee tagtay, ayuu sheegay bankiga Suudaan, in la xayiray iibsiga dahabka iyo dhoofintiisaba, balse dib ayuu uga laabtay go’aankaas oo waxaa loo ogolaaday shrikadaha ka shaqeeya macdanta inay soo saaraan dibadda wadankana ay u dhoofiyaan.

 

Tan iyo markii Suudaanta Koofureed ay ka go’day suudaanta kale shidaalka Suudaan waxaa uu ahaa %75, dahabka ayaa noqday isha dhaqaale ee ugu weyn gudaha dalka.

 

Fadeexada ka dhalatay Cod sir ah oo laga qabtay Sirdoonka Masar iyo Xiisada Qudus.

Telefishinada dalka Turkiga ayaa bilaabay inay siidaayaan cod sir ah oo laga duubay sarkaal ka tirsan sirdoonka Masar oo warbaahinta Masar ku cadaadinaya inaysan ka hadal xiisada Qudus iyo go’ aankii uu bishii hore gaaray Madaxweynaha Maraykanka Trump oo u aqoonsaday Qudus caasimada Israel.

 

Warkan ayaa ahaa mid markiisii ugu horeysay ay Sabtidii shaacisay jariirada New York Times ee Maraykanka laga leeyahay, waxaana lagu sheegay codkan in laga duubay sarkaal lagu magacaabo Kabtan Ashraf el-Kholi oo kamid ah sirdoonka Militariga Masar, ninkaasi oo khadka telefoonka ka wacay qaar kamid ah suxufiyiinta iyo daadihiyaasha barnaamijyada ka baxa telefishinada wadankaasi Masar.

Sarkaalkan ayaa isku dayey in barnaamijyada caanka ah ee ka baxa Telefishinada Masar aysan buun buunin waa siduu hadalka u dhigayee go’ aankii Donald Trump ee ku aadanaa magaalada Qudus.

 

Wuxuuna sarkaalkan sheegay in Masar aysan diyaar u ahayn kacdoon shacab iyo waliba dagaal ka dhan ah Israel, isagoona intaasi raaciyey in Falastiiniyiinta ku khasban yihiin go’aankan inay aqbalaan, wuxuuna sheegay in laga rabo Falastiiniyiinta inay ku qancaan magaalada ay hada xukumaan ee Ramallah.

 

Arrimaha uu ka hadlay kabtankan ayaa waxaa kamid ahaa in Masar ay kasoo horjeedo kacdoon shacabka carabta ah maadaama taasi ay dib awood u siin doonto kooxaha islaamiga ah iyo kooxda Xamaas ee ka talisa marinka Gaza.

Dowlada Masar ayaa iska fogeysay codkan sirta ah ee laga duubay sarkaalkan waxayna ku eedaysay jariirada New York Times inaysan cadeyn u hayn qofkan ay ku sheegeen sarkaalkan inuu ka tirsan yahay sirdoonka Masar iyo inkale.

 

Afhayeenka dowlada Masar ayaa sheegay in wadankooda uu kamid yahay dalalkii ugu horeeyey ee kasoo horjeestay go’aankii Donald Trump ee Qudus, Balse warbixintan oo hada sii faafeysa ayaa ah mid sii xoojineysa tuhunka laga qabay in hogaaiyayaasha dalalka Carabta si hoose kala shaqeeyaan siyaasada Maraykanka ee ku aadan Israel iyo Falastiin.

 

YAAB: Baraf ka Da’ay lama Dagaanka Saxaraha Aljeeriya (SAWIRO).

Dhulka lama degaanka Saxaraha Aljeeriya ayaa shalay lagu arkay baraf badan kadib isbedal ku yimid cimilada, dhulkan oo kamid ah deegaanada ugu kulul dunnida ayaan lagu aqoon cimiladan qabowga.

Isbedalka cimilada dunnida ayaa sanadkan cusub laga dareemayaa wadamo badan sida Yurub iyo wadanka Maraykanka oo xiligan ku jira cimilo aad u qabow iyo baraf hakad ku keenay isu socodka magaalooyinka waaweyn ee saaran bariga dalka Maraykanka.

Halka dalka Australia maalmihii lasoo dhaafay laga dareemayey kuleyl xad dhaaf ah.

Khubarada cimilada ayaa sheegaya inay tani qeyb ka tahay isbedalka ku imaanaya cimilada guud ahan dunnida.

Waxaana laga cabsi qaba isbedaladan inay saameyn xun ku yeeshaan qeybo kamid ah qaarada Afrika gaar ahaan bariga Afrika iyo dalka Soomaaliya oo sanadihii lasoo dhaafay ay ka jireen abaaro, waxaana muuqata in sanadihii lasoo dhaafay uu hoos usii dhacayeen roobabka ka da’a wadanka Soomaaliya.

 

Shirkadda Twitterka oo Diiday inay Xirto Bogga Donald Trump.

Barta Twitterka ayaa diiday inuu xayiraad saaro xisaabaadka ay leeyihiin hoggaamiyayaasha caalamka  kuwaasi oo qoraaladooda ay kiciyaan doodo.

 

Twitterka ayaa laga codsaday inuu xayiraad saaro ama uu tiro bogga uu ku leeyahay madaxweynaha Mareykanka Donald Trump.

 

Shirkadda Twitterka ayaa jimcadii boggeeda qoraal ay soo dhigtay waxay ku sheegtay in shirkadda ay ula jeedkeedu yahay inay u adeegto wadahadallada caalamiga ah iyo kuwa guud ayna bogaadineyso in cid walba oo wax ku qorta barta Twitterka ay horay u socoto, shirkadda ayaa sidoo kale sheegtay in aysan  tiri doonin qoraallada hogaamiyayaasha dunida ee la doortay.

Hadalka shirkadda ayaa imaanaya ka dib markii Trump uu ku qoray bartiisa hadal dood dhaliyey kuna saabsan wadanka Kuuriyada Waqooyi isaga oo u hanjabay, waxayna arrintaasi keentay in dad badan ay codsadaan in Trump xayiraad laga saaro bartaan ay bulshadu ku xariirto.

 

Todobaadkaan ayuu ahaa markii Trump uu ku qoray bartiisa Twitterka waxaa uuna yiri

“Hogaamiyaha Kuuriyada waqooyi Kim Jong-un waxaa uu yiri botonka Nukliyeerka waxaa uu yaalaa xafiiskeyga, Miyuusan u sheegin mid ka mida mas’uuliyiinta maamulkiisa tacbaanka ah ee gaajeysan inaan anigu haysto botonka Nukleerka, uuna ka weynyahay kana xoog badan yahay botankiisa”.

 

Shirkadda Twittrka ayaa hoosta ka xariiqday in hogaamiye hadii laga xayiro barta Twitterka ama la tiro qoraaladiisa kicinaya doodaha xasaasiga ah, waxaa qarsoomaya xog muhiim ah oo aheyd in loo soo bandhigo dadka si ay uga doodaan ugana aragti dhiibtaan.

 

Shirkadda ayaa ku adkeysaneysa inay u shaqeyn doonto si dhexdhexaadnimo ah ayna marka kasta ay muhiimadda siineyso danaha dadweynaha.

 

Nigeria oo soo daadgureysay Tahriibayaal ku xanibnaa Libya.

Dawlada Nigeria ayaa dalkeeda dib ugu soo celisay boqolaal tahriibayaal dalkaasi u dhashay oo muddo dheer ku xanibnaa wadanka Liibiya.

 

In ka badan 500 Tahriibayaal u dhashay Nigeria ayaa gaaray wadankooda, kadib markii ay dowladooda u dirtay diyaarad.

 

Dhalinyaradan ayaa ah qeybtii ugu horeysay iyadoo lagu wado in dalkooda lagu celiyo in ka badan 5000 u dhashay Nigeria oo ku sugan Liibiya.

Xukuumada Nigeria ayaa kamid ah dalalka Afrika ee bilaabay inay u gurmadaan muwaadiniintooda ku xaniban wadanka Liibiya.

 

Wadamada Afrika ayaa dhamaadkii sanadkii tagay bilaabay dadaal ay wax ugu qabanayaan dhalinyarada Tahriibta u aada Liibiya, kadib markii warbaahinta caalamiga ah ay soo bandhigeen qaabka xun ee loola dhaqmo tahriibayaasha marka ay tagaan Liibiya oo lagu tilmaamay “…Adoonsi iyo Jirdil…”

 

Egypt: Axmed Shafiq oo isaga haray tartanka Doorashada Madaxweynaha

Raysalwasaarihii hore ee Masar Axmed Shafiq oo u tartamayey xilka Madaxweynaha ayaa shaaciyey inuu dib uga noqday Murashaxnimadiisa.

 

Axmed Shafiq ayaa ahaa murashaxa ugu muhiimsanaa ee la tartami lahaa Madaxweynaha xilka haya Cabdifatax Al Sisi oo la filayo inuu sanadkan mar kale ku guuleysto Doorashada Madaxweynaha, inkastoo Al Sisi uusanba weli shaacin inuu xilka u tartami doono.

 

Shafiq oo hada ah 76 sano jir ayaa horey usoo ahaan jiray Duuliye ciidamada cirka ee Masar, wuxuu sidoo kale noqday Wasiirka Duulimaadka.

 

Sanadkii 2011 xiligii uu dhacayey kacdoonkii looga soo horjeeday Xusni Mubarik ayuu muddo hal bil ah hayey xilka Raysalwasaaraha.

Sanadkii 2012 ayuu ka qeyb galay Axmed Shafiq doorashadii Madaxweynaha balse waxaa ka guuleystay Madaxweynihii taageerada badan ka helay shacabka ee Maxamed Morsi.

 

Kadib doorashadii 2012 ayuu Axmed Shafiq u guuray dalka Imaaraadka Carabta halkaasi oo uu sanadihii lasoo dhaafay ku noolaa, Hase yeeshee Imaaraadka ayaa dalkooda ka tarxiilay Axmed Shafiq bishii lasoo dhaafay ee December, maalmo kadib markii uu shaaciyey inuu u tartami doono xilka Madaxweynaha Masar doorashada sanadkan.

 

Imaaraadka Carabta ayaa kamid ah dalalka xulafada la ah Madaxweynaha Masar Cabdifatax Al Sisi.

 

Tan iyo intuu dib ugu soo noqday Masar Axmed Shafiq ayaa warkiisa la la’aa, waxayna qaar kamid ah qoyskiisa sheegeen inay afduubatay dowlada Al Sisi, walow uu Axmed Shafiq arrintaasi ku beeniyey dhowr mar oo uu kasoo muuqday Telefishinka.

 

Axadii shalay ayuu Axmed Shafiq bartiisa Twitter ku qoray in uu isaga haray tartanka, maadaama uu muddo dheer ka maqnaa wadanka Masar, isagoona sheegay inuusan la socon isbedalada badan ee wadanka ka jira, taasi oo aan u suurto gelineyn inuu noqdo hogaamiyaha hada wadankaasi isbedalka ku keeni kara.

 

Malaysia: Mahathir oo markale u tartamaya xilka Raysalwasaaraha.

Xisbiyada Isbaheysiga Mucaaridka dalka Malaysia ayaa Axadii shalay u doortay Mahathir Mohamed inuu markale u tartamo xilka Raysalwasaaraha, Mahathir ayaa ahaa Raysalwasaarihii ugu wakhtiga dheeraa taariikhda dalkaasi isagoona wadankaasi kasoo talinayey 1981 illaa 2003.

 

Mahathir Mohamed oo hada ah 92 sano jir ayaa 15 sano kahor sheegay inuu siyaasada isaga baxay, waxayna murashaxnimadiisa khatar ku tahay Raysalwasaaraha xilka haya Najib Razak.

Isbaheysiga cusub ee Mucaaridka ayaa waxaa kamid ah xisbiga uu hogaamin jiray siyaasiga xabsiga ku jira ee Anwar Ibrahim oo uu loolan ka dhaxeeyey Mahathir Mohamed, kuwaasi oo hada sheegay inay ku heshiiyeen inay sameystaan isbaheysiga ay kula tartamaan xisbi Xaakimka uu hogaamiyo Najib Razak oo xiligan ay heysato fadeexad dhanka musuq maasuqa ah.

 

Hogaamiyaha Mahathir ayaa raali gelin siiyey siyaasiga Anwar Ibrahim oo ay xukuumadiisa xirtay, wuxuuna sheegay Mahathir inuu ka raali gelinayo qoyska Anwar Ibrahim cadaadiskii ay kala kulmeen xukuumadiisa.

Dr. Wan Azizah binti Wan Ismail oo ah Xaaska Anwar Ibrahim, ayaa tartanka ku wehlin doonta Mahathir iyadoo u sharaxan inay noqoto Raysalwasaare kuxigeenka isbaheysigan cusub ee mucaaridka Malaysia oo la baxay “…Isbaheysiga Rajo…” [Pact of Hope].

 

Heshiiska dhexmaray xisbiyada mucaaridka ayaa qoraya in marka ay doorashada ku guuleystaan uu Mahathir Mohamed uu cafis u fidiyo si xabsiga looga sii daayo Siyaasi Anwar Ibrahim oo la filayo inuu noqon doono hogaamiyaha mustaqbalka ee isbaheysigaasi.

 

Rwanda iyo Ugandha oo beeniyey inay heshiis qaxooti la galeen Israel.

Dawladaha Rwanda iyo Ugandha ayaa beeniyey inay qaabili doonaan Qaxootiga ay dooneyso Israel inay tarxiisho.

 

Xukuumada Israel ayaa Arbacadii lasoo dhaafay ansixisay sharci cusub oo qaxootiga dalkaasi ku sugan oo gaaraya 40,000 ku khasbaya in dal kale oo Afrikaan ah loo tarxiilo ama ay galaan xabsiga Israel.

 

Sharcigan ayey Israel ku sheegtay mid ay amnigeeda ku adkeenayso iyadoo ku tilmaamtay qaxootiga dhulka ay ka taliso yimid kuwo khatar ku ah amniga Yuhuuda maadaama dadkaasi doonayaan inay ku dhex-milmaan dhulkooda.

Israel ayaa diiday inay qaxootiga oo intooda badan ka yimid Sudan iyo Eriterea u aqoonsato qaxooti.

 

“…Dadkan waxaanu siiney inay kala doortaan in la tarxiilo ama inaan la tiigsano sharciga….”

Ayuu yiri Raysalwasaaraha xagjirka ah ee Benjamin Netanyahu oo ku tilmaamay tilaabadan mid amniga wadankooda lagu xoojinayo.

 

Go’aankan ayaa waxaa si weyn u cambaareeyey hay’adaha u dooda Xaquuqul Insaanka iyo hay’ada Qaxootiga ee UNHCR.

 

Israel ayaa sheegtay inay siin doonto lacag gaareysa $3,500 qofkii doonaya in loo tarxiilo dal kale oo Afrikaan ah walow aysan Israel sheegin dalkaasi Afrikaanka ah oo ay dadka u tarxiileyso.

 

Waxaana maalimihii lasoo dhaafay warbaahinta Israel hadal heysay dalalka loo tarxiilayo dadkaasi qaxootiga ay yihiin Rwanda iyo Ugandha oo sanadihii lasoo dhaafay horey u qaabilay dad ay Israel tarxiishay.

 

Balse Rwanda iyo Ugandha ayaa labaduba beeniyey inay jirto wax heshiis ah oo ay Israel kula galeen inay qaabilaan dadkaasi la doonayo in la tarxiilo.

 

Wasiirka Arrimaha Dibada Ugandha Okello Oryem ku tilmaamay “Quraafaad” wararka sheegaya in Ugandha ay qaabili doonto dadka ay Israel soo tarxiisho, mana jirto buu yiri wax heshiis ah oo na dhexmaray anaga iyo Israel.

 

Sidoo kale Wasiirka Arrimaha Dibada ee Rwanda Olivier Nduhungirehe ayaa beeniyey war uu Twitterka ku qoray Madaxa Hay’ada Human Rights Watch Kenneth Roth, Wasiirka oo u jawaabayey Mas’uulka Human Rights Watch ayaa ku tilmaamay wararkan “..Fake News…” isagoo bartiisa Twitter ku qoray inaysan jirin wax heshiis ah oo ay la galeen Israel.